Yaralı Ruhlar: Hangi Hayvanlar PTSD (Travma Sonrası Stres Bozukluğu) Yaşar?

Yaralı Ruhlar: Hangi Hayvanlar PTSD (Travma Sonrası Stres Bozukluğu) Yaşar?

Okuma Süresi 3 Dakika

Psikolojik travmalar sadece insan beynine özgü değildir. "Canine PTSD" (Köpek PTSD'si) artık tıbbi bir tanı olarak kabul edilmektedir. Sadece köpekler değil; güçlü hafızası olan filler, primatlar ve hatta yunuslar, yaşadıkları dehşet verici olayların izlerini ömür boyu taşırlar.

1. Askeri ve Polis Köpekleri: Savaşın Sessiz Gazileri

Irak ve Afganistan gibi savaş bölgelerinde görev yapan köpeklerin yaklaşık %10'unda, eve döndüklerinde ciddi davranış bozuklukları görülmüştür. Eskiden "itaatsiz" denilip uyutulan bu köpeklerin aslında hasta olduğu artık biliniyor.

  • Belirtiler: Aşırı tetikte olma (Hypervigilance), tanıdığı insanlardan bile korkma, yüksek seslerde (havai fişek gibi) titreme krizi ve saklanma.
  • Tedavi: Tıpkı insan gaziler gibi, bu köpeklere de duyarsızlaştırma terapisi uygulanmakta, hatta gerekirse antidepresan verilmektedir .

2. Filler: Unutamamanın Laneti

"Bir fil asla unutmaz" sözü, travma söz konusu olduğunda bir lanete dönüşür. Kaçak avcıların annelerini öldürdüğüne şahit olan yetim filler, yıllar sonra bile travma belirtileri gösterir.

"Afrika'da ailesi katledilen genç erkek fillerin, geceleri çığlık atarak (kabus görerek) uyandığı ve travma nedeniyle aşırı agresifleşip, sebepsiz yere gergedanlara saldırıp onları öldürdüğü gözlemlenmiştir. Bu, bir tür 'sosyal çöküş' ve travma tepkisidir ."

3. Laboratuvar Şempanzeleri

Yıllarca tıbbi deneylerde kullanılan ve dar kafeslerde tutulan şempanzeler, özgürlüklerine kavuşsalar bile iyileşemeyebilirler. Birçoğunda, ağır travma geçiren insanlarda görülen; kendi kendine sallanma, kendine zarar verme (yolma, ısırma) ve sosyal içe kapanma (otizm benzeri) davranışlar kalıcı hale gelir.

Sıkça Sorulan Sorular (Cevap için tıklayınız)

C1: Evet. Şiddet gören, terk edilen veya evde büyük bir yangın/deprem atlatan kedilerde, kum kabını kullanmayı bırakma, aşırı saklanma ve sahibine tıslama gibi travma belirtileri görülür.

C2: Evet. Özellikle papağanlar (tüy yolma hastalığı) ve köpekler (ayrılık anksiyetesi) için veteriner hekimler tarafından "Prozac" türevi ilaçlar reçete edilebilmektedir.

C3: Esaret altındaki Katil Balinaların (Orkalar) yaşadığı psikozdur. Doğada insana saldırmayan bu hayvanlar, havuzda travmatize olduklarında bakıcılarını öldürebilir ve dişlerini demirlere sürterek köreltirler.

C4: Zor olsa da evet. Sabır, güvenli bir ortam ve davranış terapisi ile beyin kendini yeniden yapılandırabilir (Nöroplastisite). Michael Vick'in dövüştürülen köpeklerinin çoğu rehabilite edilip aile köpeği olmuştur.

patiliyo.com




Pinterest'de Paylaş